ඕමානය: යුගයක අවසානය

යුගයක අවසානය සනිටුහන් කරමින් දශක පහක් ඕමානය පාලනය කළ සුල්තාන් කබූස් බින් සයිඩ් අල් සයිඩ්, දිගු කාලීන රෝගයකින් පසු වැදගත් ගල්ෆ් රාජ්‍යයේ ආරක්ෂක වෙනස් කිරීම සඳහා මංපෙත් විවර කරමින් ජනවාරි 10 වන දින අභාවප්‍රාප්ත විය. සුල්තාන් කබූස් උස මහත පාලකයෙකු වූ අතර ගෝලීය වශයෙන් ගෞරවයට පාත්‍ර විය. 79 හැවිරිදි සුල්තාන් ඕමානයට ස්ථාවර හා ස්වාධීන විදේශ ප්‍රතිපත්තියක් ලබා දුන් අතර සෞදි අරාබිය සහ ඉරානය යන කලාපීය බර පංති සමතුලිත කළේය. 1970 දී සිය ගතානුගතික පියා වන සයිඩ් බින් තායිමූර්ව ලේ රහිත කුමන්ත්‍රණයකින් නෙරපා හැරීමෙන් පසුව, සුල්තාන් කබූස්, ධෝෆර් කැරැල්ල මැඩපවත්ව, වහල්භාවය අහෝසි කොට, ඕමානය නවීකරණ මාවතකට ගෙන ගියේය, 1996 දී පළමු ලිඛිත ව්‍යවස්ථාව ඉදිරිපත් කළේය. 

නූතන ඕමානයේ පියා 2015 ඉරාන න්‍යෂ්ටික ගිවිසුමට අත්සන් තැබීමේ තීරණාත්මක කාර්යභාරය සහ යේමනයේ සටන් කරන පක්ෂ එක්රැස් කිරීමේ මැදිහත්කරුවෙකු ලෙස ඔහු කළ කාර්යභාරය හේතුවෙන් ඔහුගේ මැදිහත්වීමේ උත්සාහයන් පිළිබඳව පුළුල් ලෙස ප්‍රසිද්ධය. 

ස්වාභාවික උරුමක්කාරයා නොමැතිවීම හේතුවෙන් ඕමානයේ දුෂ්කර අනුප්‍රාප්තිකයන් පිළිබඳ සමපේක්ෂන අවසන් විය. අනුප්‍රාප්තිකයා සඳහා හිටපු සුල්තාන්ගේ තේරීම සමඟ යාමට පවුල් සභාව තීරණය කළ අතර, එනම් සුල්තාන් කබූස්ගේ ග්දාති සහෝදරයෙකු වන හයිතම් බින් තාරික් අල් සයිඩ්; සුල්තාන් රාජ්‍යයේ සංස්කෘතික හා උරුම අමාත්‍යංශයේ ප්‍රධානියා වීමට පෙර ඔක්ස්ෆර්ඩ් හි අධ්‍යාපනය ලබා ඇත. අග්‍රාමාත්‍ය, ආරක්ෂක, මුදල් හා විදේශ කටයුතු අමාත්‍යවරයා සහ මහ බැංකුවේ ආණ්ඩුකාරවරයා ලෙස කබූස් තනි තනිව පාලනය කළ රටක් නව සුල්තාන්ට උරුම වී තිබේ. හිටපු පාලකයාට සමාන ගෞරවයක් හා පිළිපැදීමක් ඔහුට අණ කිරීම ඔහුට පහසු නොවනු ඇත. වික්‍රමාන්විත රාජ්‍ය මූල්‍ය සහ විශාල විරැකියාව නව පාලකයාට ගෘහස්ථ තණතීරුවේ අභියෝගයක් වනු ඇත; කලාපීය එදිරිවාදිකම් සඳහා පැති තෝරා ගැනීමේ බාහිර පීඩනයට ඔරොත්තු දෙන අතර මධ්‍යස්ථ විදේශ ප්‍රතිපත්තියක් පවත්වාගෙන යාමේ ඔහුගේ දක්ෂතාවය පරීක්ෂා කරනු ඇත. කෙසේ වෙතත්, ඕමානයේ සුල්තාන්වරයා ලෙස දිවුරුම් දීමෙන් පසු, හයිතම් බින් තාරික්, රට තවදුරටත් සංවර්ධනය කරන අතරම, සියලු ජාතීන් සමඟ මිත්‍ර සබඳතා පිළිබඳ ඔහුගේ පූර්වගාමියාගේ ප්‍රතිපත්ති ඉදිරියට ගෙන යන බවට සහතික විය. මස්කට් කබූස් බින් සයිඩ් වෙනුවෙන් දින තුනක නිල ශෝක දිනයක් ප්‍රකාශයට පත් කළ අතර ඉදිරි දින 40 සඳහා ධජ අඩ අඩක් පියාසර කරන බව නිවේදනය කළේය. ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය, එක්සත් රාජධානිය, ඉරානය, සවුදි අරාබිය, කටාර්, එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්‍යය, තුර්කිය, ජෝර්දානය, ඊජිප්තුව සහ බහරේනය ඇතුළු රටවල් ශෝකය පළ කළ අතර පළපුරුදු දේශපාලකයෙකු අහිමි වීම ගැන ශෝකය පළ කළහ. ඉන්දීය අග්‍රාමාත්‍ය නරේන්ද්‍ර මෝදි ඕමානි නායකයාට සුබ පැතුම් එක් කළ අතර සුල්තාන් කබූස් “අපේ කලාපයට හා ලෝකයට සාමයේ ආලෝකයක්” බව පැවසූ අතර කබූස් “ඉන්දියාවේ සැබෑ මිතුරෙකු” බව අවධාරණය කළේය.

සුල්තාන් කබූස් බින් සයිඩ් අල් සයිඩ් මහතාට ගෞරව දැක්වීමේ සලකුණක් ලෙස ජනවාරි 13 වනදා ඉන්දියාව රාජ්‍ය ශෝකය පවත්වන බව ඉන්දීය ස්වදේශ කටයුතු අමාත්‍යාංශය ප්‍රකාශ කළේය. ඉන්දියානු ධජය දවස පුරාම අඩක් වේගයෙන් පියාසර කළේය. ඉන්දියානු සුළුතර කටයුතු අමාත්‍ය මුක්තාර් අබ්බාස් නක්වි මහතා 2020 ජනවාරි 14 වන දින මස්කට් වෙත ඉන්දීය දූත පිරිස මෙහෙයවනු ලබන්නේ රජය සහ ඉන්දියානු ජනතාව වෙනුවෙන් ශෝකය ප්‍රකාශ කිරීම සඳහා ය. සුල්තාන් කබූස්ගේ අභාවය සනිටුහන් කරමින් අග්‍රාමාත්‍ය මෝදි සඳහන් කළේ මියගිය සුල්තාන් ඉන්දියාව සහ ඕමානය අතර ශක්තිමත් උපායමාර්ගික හවුල්කාරිත්වයක් වර්ධනය කිරීම සඳහා ශක්තිමත් නායකත්වයක් ලබා දුන් බවයි. මෝදි මහතා නව සුල්තාන්ට සුබ පැතූ අතර උපාය මාර්ගික හවුල්කාරිත්වය තවදුරටත් ශක්තිමත් කිරීම සඳහා ඉන්දියාව සුල්තාන් හයිතම් සමඟ අත්වැල් බැඳගෙන කටයුතු කිරීමට බලාපොරොත්තු වන බව පැවසීය. ඉන්දියාව සහ ඕමානය උපායමාර්ගික හා සුහද සම්බන්ධතාවයක් ඇති අතර රටවල් දෙකම පුරාණ කාලයේ සිටම වෙළඳාමේ නියැලී සිටින ස්වාභාවික හවුල්කරුවන් වේ. ප්‍රේෂණ ආපසු ගෙදර යවන ඉන්දියානු විදේශිකයන් 800,000 කට වැඩි ප්‍රමාණයක් ඕමානයේ සත්කාරකත්වය දරයි. සුල්තාන් රාජ්‍යයේ සමස්ත සංවර්ධනය සඳහා ඉන්දීය කම්කරුවන් සැලකිය යුතු දායකත්වයක් ලබා දී ඇත. නව සුල්තාන්වරයා යටතේ ඉන්දියාව ඕමානය සමඟ සමීප සබඳතා පවත්වා ගැනීමට අපේක්ෂා කරන අතර පෙර පැවති මට්ටමටම සම්බන්ධ වීමට අපේක්ෂා කරයි.

පිටපත: ආචාර්ය ලක්ෂ්මි ප්‍රියා, පර්යේෂණ විශ්ලේෂක, අයි.ඩී.එස්.ඒ.