ඉරාන උද්ඝෝෂණ ගල්ෆ් කලාපය කලඹයි

පසුගිය මාසයේ ඉරාන රජය නිවේදනය කළේ තම දුප්පත්ම පුරවැසියන්ට උපකාර කිරීම සඳහා අමතර මුදල් ඉතිරි කිරීම සඳහා පෙට්‍රල් සලාක කරන බවයි. තෙල් පොහොසත් ජාතියේ රජය විසින් කරන ලද මෙම හදිසි නිවේදනය හේතුවෙන් තෙල් මිල සැලකිය යුතු ලෙස ඉහළ ගොස් ජනතාවගේ විරෝධතා ඇති වූ අතර එය බොහෝ නගර ඉක්මණින් ගිලී ගොස් දේශපාලන නොසන්සුන්තාවයක හැඩය ගත් අතර පාලන තන්ත්‍රයේ ස්ථාවරත්වයට දැඩි අභියෝගයක් එල්ල විය. . පිටුවහල් කරන ලද විපක්ෂ කණ්ඩායම් සහ එහි විදේශීය සතුරන් කෙරෙහි ඉරාන බලධාරීන් මෙම නොසන්සුන්තාවන්ට දොස් පවරා තීරණාත්මකව ප්‍රතිචාර දැක්වීය. 

ආණ්ඩු විරෝධී උද්ඝෝෂණ තවදුරටත් පැතිරීම වැළැක්වීම සඳහා ඔවුන් අන්තර්ජාලය සම්පූර්ණයෙන්ම වසා දැමීය. ඉරාන විප්ලවවාදී ආරක්ෂක බලකායේ (අයිආර්ජීසී) ප්‍රධාන අණදෙන නිලධාරියාට අනුව, මෙම නොසන්සුන්තාවයන් හරහා ඉරානයේ සතුරන්ගේ අරමුණ වූයේ ඉස්ලාමීය ජනරජයේ පැවැත්මට අනතුරක් කිරීමයි. මෙම නොසන්සුන්තාවන්ගෙන් මියගිය පුද්ගලයින් පිලිබඳව ඉරානය කිසිදු නිල සංඛ්‍යාවක් නිකුත් කර නැතත්, ඇම්නෙස්ටි ඉන්ටර්නැෂනල් ආයතනය කියා සිටියේ විරෝධතාවල දී අවම වශයෙන් පුද්ගලයින් 208 දෙනෙකුගේ මරණ වාර්තා කර ඇති බවයි. 

ඉරානයේ වර්තමාන නොසන්සුන්තාවයේ කාල පරිච්ඡේදය තුළ පුද්ගලයින් 2,000 ක් පමණ තුවාල ලබා ඇති අතර 7,000 ක් පමණ ඉරාන ආරක්ෂක හමුදා විසින් රඳවා ගෙන සිටින බව වාර්තා වේ. කිසිදු සංඛ්‍යාවක් ලබා නොදී ඉරාන මාධ්‍ය විසින් සමහර විරෝධතාකරුවන් ආරක්ෂක අංශ විසින් ඝාතනය කිරීම පිළිගෙන ඇති අතර ඔවුන් ‘සන්නද්ධ ත්‍රස්තවාදීන්’ ලෙස හඳුන්වන අතර නොසන්සුන්තාව මැඩපැවැත්වීම සඳහා ආරක්ෂක අංශවල උපක්‍රමවලට ප්‍රශංසා කරයි. එසේම ඉරාන බුද්ධි අමාත්‍යංශය පවසා ඇත්තේ මෙම නොසන්සුන්තාවන්හිදී අවම වශයෙන් සීඅයිඒ සංවිධානයට සම්බන්ධ පුද්ගලයින් අට දෙනෙකු අත්අඩංගුවට ගත් බවයි. සති දෙකක පමණ ප්‍රචණ්ඩ ගැටුම්වලින් පසුව, මේ සතියේ රූපවාහිනී කථාවක දී ඉරාන ජනාධිපති හසන් රුහානි අත්අඩංගුවට ගෙන ඇති නිරායුධ හෝ අහිංසක පුද්ගලයින් නිදහස් කරන ලෙස ඉල්ලා සිටියේය. ඉරාන නොසන්සුන්තාව සිදුව ඇත්තේ ඉරානය සහ ලෝක බලවතුන් හය දෙනා එකඟ වූ න්‍යෂ්ටික ගනුදෙනුවෙන් පසුගිය වසරේ ඉවත් වූ එක්සත් ජනපදය ඉරානය දැඩි සම්බාධකවලට ලක්ව සිටින අවස්ථාවක ය. එක්සත් ජනපද සම්බාධක හේතුවෙන් ඉරානය සිය තෙල් හා ගෑස් අපනයනය කිරීමේ දී දැඩි සීමාවන්ට මුහුණ දී සිටින අතර තෙල් මත පදනම් වූ ආර්ථිකයට පෙට්‍රෝ ඩොලර් යෙදවීමෙන් ඵලදායී ලෙස ඉවත් වී ඇත. 

මෙම තත්වය තුළ සම්බාධක දැන් ඉරාන ජනතාවගේ දෛනික ජීවිතයට ස්පර්ශ වන අතර ඔවුන් ආර්ථික දුක්ගැනවිලි වලට ගොදුරු වේ. එම හේතුව නිසාම ඉරාන තන්ත්‍රයට ඉරාන ජනතාවගේ ආර්ථික දුෂ්කරතා පිළිබඳ සම්පූර්ණ දොස් පැවරීම ද එහි විදේශීය විරුද්ධවාදීන් මත පැටවීම පහසුය. තෙල් මිල ඉහළ යාමෙන් අවුලුවනු ලැබුවද, ඉරානයේ වර්තමාන විරෝධතා ඉරානය සහ ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය අතර දීර්ඝ කාලීන ස්ථාවරයේ ප්‍රතිවිපාක වේ. එක්සත් ජනපදය ප්‍රථමයෙන් සම්බාධක ඉවත් කළ හොත් වත්මන් අර්බුදය අවසන් කිරීම සඳහා සාකච්ඡා කිරීමට සූදානම් බව ඉරානය කියා සිටී.

කෙසේ වෙතත්, එක්සත් ජනපදය අවධාරණය කරන්නේ ඉරානය සිය න්‍යෂ්ටික වැඩපිළිවෙල පසුබෑමට ලක් කර, මිසයිල වැඩපිළිවෙල අවසන් කර, කලාපීය ක්‍රියාකාරිත්වයේ සීමාවන් පෙන්වන්නේ නම් පමණක් සම්බාධක ඉවත් කරන බවයි. මෙම තත්වය ඉරානය සහ එක්සත් ජනපදය අතර විසඳීමට අපහසු වන අයුරින් අවහිරයක් ඇති කර ඇති අතර එය පර්සියානු ගල්ෆ් කලාපයේ සාමයට හා ස්ථාවරත්වයට අහිතකර විය හැකිය. කෙසේ වෙතත්, අස්ථාවර ඉරානයක් කිසිවෙකුගේ යහපතට හේතු නොවේ. 

ජනවාර්ගික සුළුතරයන් වෙසෙන ඉරාන පළාත්වල කුසෙස්තාන්, සිස්තාන් සහ බලුකිස්තානය සහ කුර්දිස්තානය වැනි විරෝධතාකරුවන් මර්දනය කිරීම වඩාත් ප්‍රචණ්ඩත්වයට හේතු වනු ඇතැයි බිය වේ. සිය ශක්තිය විදහා දැක්වීම සඳහා ඉරාන ලිපිකරු තන්ත්‍රය පෙර නොවූ විරූ මර්දනකාරී බලතල යොදා ගනිමින් එවැනි විරෝධතා මැඩපැවැත්වීම සඳහා එහි අභ්‍යන්තර හා බාහිර සතුරන්ට පණිවිඩ යැවීම සඳහා බිය වනු ඇත. ගල්ෆ් කලාපයේ කලබලයට පත් ඉරානය හෝ ඒ ආශ්‍රිත කැලඹීම් ද ඉන්දියාවේ අවශ්‍යතා සඳහා නොවේ. සාම්ප්‍රදායිකව එහි ප්‍රමුඛ තෙල් අපනයන කරුවෙකු වන ඉරානය ඇතුළු ගල්ෆ් රටවල් සමඟ ඉන්දියාවට හොඳ සබඳතා ඇත. නවදිල්ලිය ඉරානයේ චබාහාර් වරාය ද සංවර්ධනය කරමින් සිටින අතර කලාපයේ තවදුරටත් ඇතිවන කැළඹීම් එවැනි ආයෝජන සඳහා ප්‍රතිඵලදායක විය හැකිය.

පිටපත: ඩී.ආර්. අසිෆ් ෂුජා, ඉරානය පිළිබඳ උපායමාර්ගික විශ්ලේෂක