නේපාලය විසින් එවරස්ට් කදු තරණය සඳහා දැඩි නීති රීති පැනවීමට නියමිතය

ලෝකයේ උසම කඳු මුදුන වන නේපාලය, මීටර් 8848 ක් උස එවරස්ට් කන්ද සෑම වසරකම කඳු නැගීමෙන් හොඳ ආදායමක් ලබා ගනී. කෙසේ වෙතත්, මේ වසරේ මැයි මාසයේදී සමුළු ප්‍රයත්නය අතරතුර වැඩිම මරණ 11 ක් සිදුවීම පිළිබඳව එය කනස්සල්ලට පත්ව ඇත. 2015 දී අධික තීව්‍රතාවයකින් යුත් භූමිකම්පාවකින් මුළු හිමාලය ප්‍රදේශයම කඩා වැටීමෙන් මරණ 22 ක් වාර්තා වූ අතර අපේ‍්‍රල් 25 වන දින හිම කුණාටු ඇති විය. කඳු නගින්නන් 800 කට වැඩි පිරිසක් මේ වසරේ සමුළුවට පැමිණීමට උත්සාහ කළ අතර විශාල සංඛ්‍යාවක් මීටර් 8,000 ට වඩා “මරණ කලාපය” ලෙස හැඳින්වෙන පෝලිමේ පැය ගණනක් බලා සිටියහ. පුරෝකථනය කරන ලද කෙටි කාලීන සුදුසු කාලගුණ කවුළුව තුළ සමුළුවට පැමිණීමට සෑම කෙනෙකුටම අවශ්‍ය විය.

මෙය වෙහෙස හා අධික උන්නතාංශ අසනීප හේතුවෙන් මරණයට හේතු විය. නේපාල රජයට අනුව, මේ වසරේ මැයි 22 වන දින එක් දිනක් තුළ කඳු නගින්නන් 223 ක් සමුළුවට ළඟා වූ අතර, මීට පෙර 2016 දී සාර්ථක කඳු නගින්නන් 204 දෙනෙකුගේ වාර්තාව බිඳ දැමීය. සෑම වසරකම කඳු නැගීමේ සමයේදී සිදුවන මාරාන්තික තදබදය පිළිබඳව නේපාල රජය කනස්සල්ලට පත්ව සිටින අතර උසම කඳු මුදුන පරිමාණය කිරීමට තරඟ වදින බෑවුම්වල සිටින උද්යෝගිමත් සංඛ්‍යාව වැඩි කිරීම සඳහා දැඩි මාර්ගෝපදේශ පිළිබඳව කල්පනා කරමින් සිටී. එවරස්ට් කන්දට විශාල වේගයක් ලබා දෙමින් මේ වසරේදී වැඩිම සංඛ්‍යාවක් බලපත්‍ර 381 ක් නිකුත් කර තිබේ. විශේෂ කමිටුවක වාර්තාව මත පදනම්ව, 2020 කඳු නැගීමේ සමයේ සිට හඳුන්වා දීමට නේපාල රජය සැලසුම් කරන නව නීති රීති මාලාවක් සකස් කර ඇත. සියලුම කඳු නගින්නන් අවශ්‍ය ඩොලර් 11,000 ක ගාස්තුවක් ගෙවා ඇති බවට සාක්‍ෂියක් ඉදිරිපත් කළ යුතු අතර, අවම වශයෙන් නේපාලයේ මීටර 6,500 ක උසකින් යුත් උසකින් හෝ ඔවුන් හොඳ සෞඛ්‍ය සම්පන්න බවට සහතිකයක් ඉදිරිපත් කළ යුතුය.

එවරස්ට් කඳවුරේ සෞඛ්‍ය පරීක්ෂාව අනිවාර්ය කිරීම ගැන නේපාල රජය සලකා බලයි. සියලුම කඳු නගින්නන්ට අනිවාර්ය රක්ෂණයක් අවශ්‍ය වනු ඇති අතර, ජීවිත රක්ෂණය හැරුණු විට සෙවීම, ගලවා ගැනීම සහ ප්‍රතිකාර රක්ෂණය ආවරණය කළ යුතුය; ඕනෑම කඳු නගින්නෙකු ඉහළ උන්නතාංශයක සිරවී සිටී නම්. ගවේෂණය සඳහා මගපෙන්වන්නන්ට අවම වශයෙන් අවුරුදු තුනක පළපුරුද්දක් තිබිය යුතුය. එවරස්ට් කන්දට නගින්නන් සඳහා දැනට පවතින නීති රීති වලට අනුව ඔවුන්ගේ විදේශ ගමන් බලපත්‍රයේ පිටපතක් සහ සීමිත චරිතාපදාන දත්ත සහ සෞඛ්‍ය සහතිකයක් ඉදිරිපත් කළ යුතුය.

එඩ්මන්ඩ් හිලරි සහ ටෙන්සිං නොර්ගේ විසින් 1953 දී එවරස්ට් කන්දට කළ පළමු සාර්ථක සමුළුවේ සිට එවරස්ට් කන්දට වේගයෙන් දිවෙන කඳු නගින්නන්ගේ සංඛ්‍යාව වැඩි වෙමින් පවතී, විශේෂයෙන් 1990 දශකයෙන් පසුව. මිනිස් අපද්‍රව්‍ය, ආහාර අපද්‍රව්‍ය, ඉරා දැමූ කූඩාරම්, ලණු, පාවිච්චි කළ ඔක්සිජන් සිලින්ඩර, ඉණිමං, ප්ලාස්ටික් බෝතල් සහ කෑන් ඇතුළු කුණු කසළ වලින් පිරී ඇති එවරස්ට් කඳු බෑවුමෙන් ඔවුන් පිටව ගොස් ඇත. නේපාල රජය විසින් එවරස්ට් කන්දට කළ ගවේෂණයකින් මේ වසරේ කසළ ටොන් 11 ක් සහ මළ සිරුරු හතරක් ඉවත් කර තිබේ. ගෝලීය උෂ්ණත්වය ඉහළ යාම පිළිබඳව ජාත්‍යන්තර ප්‍රජාව කනස්සල්ලට පත්ව ඇති අතර ග්ලැසියර අධික වේගයකින් දියවීමත් සමඟ ලෝකයේ විවිධ ප්‍රදේශවල හිම කුණාටු, නායයෑම් සහ ගංවතුර ඇති වේ. අධ්‍යයනයක දී විද්‍යා අනතුරු අඟවා ඇත්තේ ඇෆ්ගනිස්ථානයේ සිට ඉන්දියාව, නේපාලය සහ බංග්ලාදේශය ඇතුළු මියන්මාරය දක්වා විහිදෙන කලාපයේ හිමාලයානු ග්ලැසියරවලින් තුනෙන් එකක් වත් වර්තමාන තත්වයන් යටතේ සියවස අවසන් වන විට දියවන බවයි. එවරස්ට් කන්ද මුදුනට ළඟා වීමට උත්සාහ කරන පුද්ගලයින්ගේ සංඛ්‍යාව සීමා කිරීමට නේපාලය ගත් පියවර ඉන්දියාව විසින් පිළිගෙන තිබේ. නවදිල්ලිය ස්වාභාවිකවම මෙම වර්ධනයන් ගැන කනස්සල්ලට පත්ව සිටින අතර හිමාලයානු පරිසර විද්‍යාවේ පරිහානිය පරීක්ෂා කිරීමට කැපවී සිටී. එය දේශගුණික විපර්යාස පිළිබඳ ජාතික ක්‍රියාකාරී සැලැස්මක් සහ හිමාලයානු පරිසර පද්ධතිය තිරසාර කිරීම සඳහා වූ ජාතික මෙහෙවරක් ක්‍රියාත්මක කර ඇත. සිකිම්, නාගලන්ඩ් සහ උත්තර්කන්ඩ් ඇතුළු කඳුකර ප්‍රාන්ත 12 ක් පසුගිය වසරේදී ස්ථාන 1500 කට අධික සංඛ්‍යාවක ‘හිමාලයානු පිරිසිදු කිරීමේ’ වැඩසටහන ක්‍රියාත්මක කර තිබේ.


පිටපත: දේශපාලන විචාරක රටන් සල්ඩි