ඉම්රාන් ඛාන් දුෂ්කර කාලයකට මුහුණ දෙයි
පකිස්තාන අග්රාමාත්ය ඉම්රාන් ඛාන් එක්සත් ජනපදය තුළ කළ එක් මාධ්ය සාකච්ඡාවක දී කාශ්මීරය සම්බන්ධයෙන් ලෝක ප්රජාව දැක්වූ ප්රතිචාරය පිලිබඳව අප්රසාදය පළ කළේය. මෙය කරුණු දෙකකින් පැන නැඟුණු අතර, පළමුව ලෝක මාධ්ය “හව්ඩි මෝදි” සඳහා වැඩි මුදලක් ආයෝජනය කරන ලද අතර එය ජනාධිපති ට්රම්ප්ගේ සහභාගීත්වයෙන් වැඩි කම්පනයක් ඇති කළේය. දෙවනුව, තුර්කියේ සහ මැලේසියාවේ ඇල්මැරුණු ප්රතිචාරයක් හැර, වෙනත් කිසිදු මුස්ලිම් රටක් ඉම්රාන් ඛාන්ගේ කතාවට හා ආයාචනා වලට ප්රතිචාර දැක්වූයේ නැත. එක්සත් ජාතීන්ගේ මහා මණ්ඩලයේ (UNGA) 74 වන වාර්ෂික සැසියේ දී ඛාන්ගේ කතාවට ප්රතිචාර දැක්වීම සඳහා තරුණ පළමු ලේකම්වරයකු පත් කිරීමට ඉන්දියාව ගත් තීරණය පකිස්තානයේ මාතෘකාව තවදුරටත් දුර්වල කළේය. පකිස්තානයේ බෙහෙවින් උද්දීපනය වූ ප්රතිචාරයකින් පසුව, යූඑන්ජීඒ හි ඉම්රාන් ඛාන්ගේ කතාවේ කාර්යක්ෂමතාවය සහ විශේෂයෙන් කාශ්මීර ප්රශ්නය සම්බන්ධයෙන් ඉන්දියාව සමඟ ගනුදෙනු කිරීමේ සමස්ත උපායමාර්ගය පිලිබඳව ප්රශ්න මතු වේ.
අග්රාමාත්ය ඉම්රාන් ඛාන්ට එරෙහි විවේචන සෑම දිනකම පකිස්තානයේ වැඩි වෙමින් පවතී. එය අභ්යන්තර දේශපාලන හා ආර්ථික අර්බුදය නිසා හෝ ජාත්යන්තර පෙරමුණේ ප්රශ්න විසඳීමට අපොහොසත් වීම නිසා ය. ප්රබලම විවේචනය වන්නේ කාශ්මීර ප්රශ්නය විසඳිය හැක්කේ කථාවලට පමණක් බවත්, පරිපූර්ණ ප්රවේශයක් සහ නව දිගුකාලීන ප්රතිපත්තියක් අවශ්ය බවත් ය. පකිස්තාන මහජන පක්ෂයේ (පීපීපී) සභාපති බිලවාල් භූතෝ සර්දාරි, ඛාන්ගේ යූඑන්ජීඒ කථාව පිළිබඳව සිය අප්රසාදය පළ කළ අතර, “තෝරා ගත් මාධ්ය සහ විචාරකයින්” යූඑන්ජීඒ හි ඛාන්ගේ කතාව “උද්දීපනය” කළ බවට චෝදනා කරමින් පාක් අග්රාමාත්යවරයා ප්රබල නඩුවක් ඉදිරිපත් නොකළ බව ප්රකාශ කළේය. කාශ්මීරයන්ගේ “දුක්ඛිත තත්වය” එසේම ට්රම්ප්-ඉම්රාන් රැස්වීම සහ ජනාධිපති ට්රම්ප්ගේ අවිහිංසාවාදය පකිස්තානයේදී පරිස්සමින් හා සැකයෙන් යුතුව බලා සිටී. එම පැත්තෙන් එය “ඡායාරූප විවරණයක්” ලෙස සලකනු ලැබේ, අනෙක් අතට, කාශ්මීරයේ මානව හිමිකම් උල්ලංඝනය කිරීම් සඳහා එක්සත් ජනපදය ගෙන ඒමට ඇති අවස්ථාව ප්රයෝජනයට නොගැනීම සම්බන්ධයෙන් ඉම්රාන් ඛාන්ට විවේචන එල්ල වී තිබේ. එය රූපවාහිනී විවාදවල සහ පකිස්තාන පුවත්පත්වල එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානයේ යෝජනාවක් ගෙන ඒමට පකිස්තානය අපොහොසත් වී ඇති බව ය. කාශ්මීරයේ ප්රශ්නය සම්බන්ධයෙන් ඉම්රාන් ඛාන් රජයේ විශාලතම අසාර්ථකත්වය ලෙස සැලකේ.
මානව හිමිකම් උල්ලංඝනය කිරීමේ ප්රශ්නය මතු කිරීමට තීරණය කිරීමෙන් ඉම්රාන් ඛාන් පකිස්තානය කෙරෙහි අනුකම්පාව සහ ජාත්යන්තර වේදිකාවලදී ඉන්දියාව කෙරෙහි සතුරුකම අපේක්ෂා කළේය. එහෙත් ඒ වෙනුවට එක්සත් ජනපදය පකිස්තානයට අනතුරු ඇඟවූයේ ඔක්තෝබර් අග දී මූල්ය ක්රියාකාරී කාර්ය සාධක බලකාය (එෆ්ඒටීඑෆ්) අසාදු ලේඛණගත කිරීම වළක්වා ගැනීම සඳහා ත්රස්ත ක්රියාකාරකම් පිළිබඳ වැස්ම තද කරන ලෙස ය.
ඉන්දීය අග්රාමාත්ය නරේන්ද්ර මෝදි සිය UNGA කතාවේ දී කාශ්මීරයට අත නොතැබීමට ගත් තීරණය සහ ඒ වෙනුවට ත්රස්තවාදය කෙරෙහි අවධානය යොමු කිරීම ඉම්රාන් ඛාන්ගේ කථාව අදාල නොවේ. ඉතින් ඉම්රාන් ඛාන්ගෙන් අසන ප්රශ්නය නම් ප්රතිඵල කොහේද යන්නයි? හොඳ ප්රතිඵල ලැබෙන්නේ ශක්තිමත් කථා සහ ඵලදායී උපාය මාර්ගවලින් මිස හොඳ කථාවලින් නොවන බව විශ්ලේෂකයෝ නිරීක්ෂණය කරති. කාශ්මීර ප්රශ්නය සම්බන්ධයෙන් ඉන්දියාව සමඟ එක්වීමට ලෝකය තීරණය කර ඇති බව පාකිස්තානයේ රහසිගත අවබෝධයක් තිබේ. ඉස්ලාමීය රටවල් සංවිධානය (OIC) සහ ඒ සම්බන්ධයෙන් පාකිස්තානයේ සමීප සගයන් වන සවුදි අරාබිය සහ එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්යය පාකිස්තානය සමඟ සිටීමට පසුබට වේ.
අභ්යන්තර පැත්තෙන් පකිස්තාන ටෙහ්රික්-ඊ-ඉන්සාෆ් (පීටීඅයි) ආණ්ඩුව දුෂ්කර කාලයකට මුහුණ දී සිටින අතර, කාශ්මීර ප්රශ්නය විසඳීමේ දී ආණ්ඩුවේ අසාර්ථකත්වය ඉස්මතු කිරීම සඳහා ඒකාබද්ධ ප්රතිරෝධක උපාය මාර්ගයක් සැකසීමට විපක්ෂ පක්ෂ එක්වීමට සූදානම් වන අතර දෙවනුව රටේ අසාර්ථක ආර්ථික තත්වය. ජමායිට්-උලමා-ඊ-ඉස්ලාම් (ෆසාල්) හි මවුලානා ෆසාල්-උර්-රෙහ්මාන් මේ මස අගදී රජයට එරෙහිව දිගු ගමනක් (අසාදි ගමන) පැවැත්වීමට සැලසුම් කර තිබේ. මෙය පීටීඅයි රජයට හිසරදයක් විය හැකිය. රජයට එරෙහිව මහජන ව්යාපාරයක් ආරම්භ කිරීමේ උත්සාහයක දී පීටීඅයි ආන්ඩුවේ අසාර්ථකත්වය පිලිබඳව පකිස්තානයේ ජනතාව දැනුවත් කිරීම සඳහා බිලවාල් භූතෝ සර්දාරි රටපුරා සංචාරයක් සැලසුම් කරමින් සිටී. ඉම්රාන් ඛාන් රජය ජාතික හා ජාත්යන්තර යන දෙඅංශයෙන්ම දැඩි දුෂ්කරතාවක් තුලින් ගමන් කරයි. පාකිස්තානය නැවත වරක් ත්රස්ත ක්රියාකාරකම් ක්රියාත්මක කිරීමට තීරණය කළ හොත්; ඉස්ලාමාබාද් FATF අසාදු ලේඛනයට ඇතුළත් විය හැකිය. අනෙක් අතට, වර්තමාන පකිස්තාන රජය විසින් රටේ පොදු ජනතාව පීඩාවට පත් කරන මිල ඉහළ යාම වැනි අභ්යන්තර ගැටලු විසඳන්නේ නැත්නම්, එය පොදු ජනතාවගේ කෝපයට හා එක්සත් විපක්ෂයකට ඉක්මනින් මුහුණ දිය හැකිය.
පිටපත: පාකිස්තානය පිළිබඳ විශ්ලේෂක ආචාර්ය සේනබ් අක්තාර්
අග්රාමාත්ය ඉම්රාන් ඛාන්ට එරෙහි විවේචන සෑම දිනකම පකිස්තානයේ වැඩි වෙමින් පවතී. එය අභ්යන්තර දේශපාලන හා ආර්ථික අර්බුදය නිසා හෝ ජාත්යන්තර පෙරමුණේ ප්රශ්න විසඳීමට අපොහොසත් වීම නිසා ය. ප්රබලම විවේචනය වන්නේ කාශ්මීර ප්රශ්නය විසඳිය හැක්කේ කථාවලට පමණක් බවත්, පරිපූර්ණ ප්රවේශයක් සහ නව දිගුකාලීන ප්රතිපත්තියක් අවශ්ය බවත් ය. පකිස්තාන මහජන පක්ෂයේ (පීපීපී) සභාපති බිලවාල් භූතෝ සර්දාරි, ඛාන්ගේ යූඑන්ජීඒ කථාව පිළිබඳව සිය අප්රසාදය පළ කළ අතර, “තෝරා ගත් මාධ්ය සහ විචාරකයින්” යූඑන්ජීඒ හි ඛාන්ගේ කතාව “උද්දීපනය” කළ බවට චෝදනා කරමින් පාක් අග්රාමාත්යවරයා ප්රබල නඩුවක් ඉදිරිපත් නොකළ බව ප්රකාශ කළේය. කාශ්මීරයන්ගේ “දුක්ඛිත තත්වය” එසේම ට්රම්ප්-ඉම්රාන් රැස්වීම සහ ජනාධිපති ට්රම්ප්ගේ අවිහිංසාවාදය පකිස්තානයේදී පරිස්සමින් හා සැකයෙන් යුතුව බලා සිටී. එම පැත්තෙන් එය “ඡායාරූප විවරණයක්” ලෙස සලකනු ලැබේ, අනෙක් අතට, කාශ්මීරයේ මානව හිමිකම් උල්ලංඝනය කිරීම් සඳහා එක්සත් ජනපදය ගෙන ඒමට ඇති අවස්ථාව ප්රයෝජනයට නොගැනීම සම්බන්ධයෙන් ඉම්රාන් ඛාන්ට විවේචන එල්ල වී තිබේ. එය රූපවාහිනී විවාදවල සහ පකිස්තාන පුවත්පත්වල එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානයේ යෝජනාවක් ගෙන ඒමට පකිස්තානය අපොහොසත් වී ඇති බව ය. කාශ්මීරයේ ප්රශ්නය සම්බන්ධයෙන් ඉම්රාන් ඛාන් රජයේ විශාලතම අසාර්ථකත්වය ලෙස සැලකේ.
මානව හිමිකම් උල්ලංඝනය කිරීමේ ප්රශ්නය මතු කිරීමට තීරණය කිරීමෙන් ඉම්රාන් ඛාන් පකිස්තානය කෙරෙහි අනුකම්පාව සහ ජාත්යන්තර වේදිකාවලදී ඉන්දියාව කෙරෙහි සතුරුකම අපේක්ෂා කළේය. එහෙත් ඒ වෙනුවට එක්සත් ජනපදය පකිස්තානයට අනතුරු ඇඟවූයේ ඔක්තෝබර් අග දී මූල්ය ක්රියාකාරී කාර්ය සාධක බලකාය (එෆ්ඒටීඑෆ්) අසාදු ලේඛණගත කිරීම වළක්වා ගැනීම සඳහා ත්රස්ත ක්රියාකාරකම් පිළිබඳ වැස්ම තද කරන ලෙස ය.
ඉන්දීය අග්රාමාත්ය නරේන්ද්ර මෝදි සිය UNGA කතාවේ දී කාශ්මීරයට අත නොතැබීමට ගත් තීරණය සහ ඒ වෙනුවට ත්රස්තවාදය කෙරෙහි අවධානය යොමු කිරීම ඉම්රාන් ඛාන්ගේ කථාව අදාල නොවේ. ඉතින් ඉම්රාන් ඛාන්ගෙන් අසන ප්රශ්නය නම් ප්රතිඵල කොහේද යන්නයි? හොඳ ප්රතිඵල ලැබෙන්නේ ශක්තිමත් කථා සහ ඵලදායී උපාය මාර්ගවලින් මිස හොඳ කථාවලින් නොවන බව විශ්ලේෂකයෝ නිරීක්ෂණය කරති. කාශ්මීර ප්රශ්නය සම්බන්ධයෙන් ඉන්දියාව සමඟ එක්වීමට ලෝකය තීරණය කර ඇති බව පාකිස්තානයේ රහසිගත අවබෝධයක් තිබේ. ඉස්ලාමීය රටවල් සංවිධානය (OIC) සහ ඒ සම්බන්ධයෙන් පාකිස්තානයේ සමීප සගයන් වන සවුදි අරාබිය සහ එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්යය පාකිස්තානය සමඟ සිටීමට පසුබට වේ.
අභ්යන්තර පැත්තෙන් පකිස්තාන ටෙහ්රික්-ඊ-ඉන්සාෆ් (පීටීඅයි) ආණ්ඩුව දුෂ්කර කාලයකට මුහුණ දී සිටින අතර, කාශ්මීර ප්රශ්නය විසඳීමේ දී ආණ්ඩුවේ අසාර්ථකත්වය ඉස්මතු කිරීම සඳහා ඒකාබද්ධ ප්රතිරෝධක උපාය මාර්ගයක් සැකසීමට විපක්ෂ පක්ෂ එක්වීමට සූදානම් වන අතර දෙවනුව රටේ අසාර්ථක ආර්ථික තත්වය. ජමායිට්-උලමා-ඊ-ඉස්ලාම් (ෆසාල්) හි මවුලානා ෆසාල්-උර්-රෙහ්මාන් මේ මස අගදී රජයට එරෙහිව දිගු ගමනක් (අසාදි ගමන) පැවැත්වීමට සැලසුම් කර තිබේ. මෙය පීටීඅයි රජයට හිසරදයක් විය හැකිය. රජයට එරෙහිව මහජන ව්යාපාරයක් ආරම්භ කිරීමේ උත්සාහයක දී පීටීඅයි ආන්ඩුවේ අසාර්ථකත්වය පිලිබඳව පකිස්තානයේ ජනතාව දැනුවත් කිරීම සඳහා බිලවාල් භූතෝ සර්දාරි රටපුරා සංචාරයක් සැලසුම් කරමින් සිටී. ඉම්රාන් ඛාන් රජය ජාතික හා ජාත්යන්තර යන දෙඅංශයෙන්ම දැඩි දුෂ්කරතාවක් තුලින් ගමන් කරයි. පාකිස්තානය නැවත වරක් ත්රස්ත ක්රියාකාරකම් ක්රියාත්මක කිරීමට තීරණය කළ හොත්; ඉස්ලාමාබාද් FATF අසාදු ලේඛනයට ඇතුළත් විය හැකිය. අනෙක් අතට, වර්තමාන පකිස්තාන රජය විසින් රටේ පොදු ජනතාව පීඩාවට පත් කරන මිල ඉහළ යාම වැනි අභ්යන්තර ගැටලු විසඳන්නේ නැත්නම්, එය පොදු ජනතාවගේ කෝපයට හා එක්සත් විපක්ෂයකට ඉක්මනින් මුහුණ දිය හැකිය.
පිටපත: පාකිස්තානය පිළිබඳ විශ්ලේෂක ආචාර්ය සේනබ් අක්තාර්
Comments
Post a Comment